شهــادت امـام جــــواد (علیه السلام) تسلیت باد

آیا تا به حال برای خود منبر رفته ای؟!

موعظه

حدیثی ناب از امام جواد علیه السلام ا به مناسبت شهادت آن

امام بزرگوار:

« المۆمن یحتاج إلی ثلاث خصال توفیق من الله و واعظ من نفسه

و قبول ممن ینصحه » (1)

یعنی مومن به سه خصلت نیاز دارد: توفیقی از طرف خداوند و

موعظه گری از درون، و پذیرش نصیحت و خیرخواهی دیگران را

نسبت به خودش .

كسی كه در دنیا بعد از گناه، خود را سرزنش می كند احتمال بازگشتش به آن گناه كم می شود و

 در حقیقت این سرزنش همان توبه حقیقی است، چراكه توبه چیزی جز پشیمانی نیست:

 « التوبة منها الندم علیها»

تا انسان اهل موعظه به خودش نباشد و تا اهل ملامت خود نباشد هیچ موعظه ای در او هیچ اثری

نخواهد بخشید حتی بالاترین مواعظ كه در آنها و در گوینده آنها نیز هیچ نقصی وجود ندارد!!

اگر كسی به ندای درون خویش و به سرزنش وجدان خود پس از گناه توجهی نكرد، هرگز  موعظه گران

بیرونی برای او سودی نخواهند داشت بلكه ممكن است مایه خسران او شوند!

كار به جایی می رسید كه خود كفار در مقابل انبیا به زبان می آمدند و می گفتند:

« قالوا سواء علینا أو عظت أم لم تكن من الواعظین » (2)

یعنی ما را موعظه كنی یا نه برای ما فرقی نمی كند؛

و در واقع با این كلام خود بر فرمایش قرآن كه می فرمود:

« بیم دادن تو ای پیامبر با بیم ندادنت برایشان یكسان است » صحه می گذاردند .

« سواء علیهم أأنذرتهم أم لم تنذرهم لا یۆمنون » (3) .

از همین روست كه قرآن كریم در كنار قسم به قیامت كه واقعه ای عظیم می باشد از قسم به نفسی

یاد می كند كه ملامت گر خود است:

« لا أقسم بیوم القیامة و لا أقسم بالنفس اللوّامة » (4) .

قسم به قیامت و قسم به نفس سرزنش كننده !

تا انسان اهل موعظه به خودش نباشد و تا اهل ملامت خود نباشد هیچ موعظه ای در او هیچ اثری

نخواهد بخشید حتی بالاترین مواعظ كه در آنها و در گوینده آنها نیز هیچ نقصی وجود ندارد !!

یا اینكه:

قسم نمی خورم به قیامت و قسم نمی خورم به نفس سرزنش كننده !!

[ چرا كه این دو از اموری می باشند كه از فرط عظمت و شدت اهمیت نباید به آنها قسم خورد ]

چه كلمه « لا » در این آیات زائده باشد و چه نافیه در هر دو صورت از این آیات عظمت نفس سرزنش

كننده فهمیده می شود !


آری كسی كه در دنیا بعد از گناه، خود را سرزنش می كند احتمال بازگشتش به آن گناه كم می شود

و در حقیقت این سرزنش همان توبه حقیقی است، چراكه توبه چیزی جز پشیمانی نیست:

« التوبة منها الندم علیها» (5)

یعنی توبه گناهان، پشیمانی از آنهاست؛ و انسانی خود را سرزنش می نماید كه در او حال پشیمانی

حقیقی رخ بدهد !


شخصی كه علاقه زیادی به سخنرانی برای دیگران و موعظه آنها داشت روزی به بزرگی گفت اگر جایی

برای سخنرانی نیاز بود مرا معرفی كنید آن بزرگ در جواب او فرموده بودند:

« آیا تا به حال برای خود منبر رفته ای » !!

 

پی نوشت ها:

1- بحار الانوار ج75 ، ص 358 .

2- شعراء /136 .

3- بقره /6 ویس10 .

4- سوره قیامت /1و2 .

5- معانی الأخبار ، تك جلدی ص169

.